Uyu munsi, tariki ya 18 Ukwakira 2026, hashize imyaka 19 umuhanzi w’icyamamare Lucky Philip Dube yishwe arashwe i Johannesburg muri Afurika y’Epfo, yasize amateka akomeye muri muzika ya reggae, indirimbo ze zakomeje kumenyekana kubera ubutumwa bw’amahoro, ubumwe, ubwisanzure no kwamagana akarengane.
Lucky Dube yavutse ku wa 3 Kanama 1964 hafi ya Ermelo, muri Afurika y’Epfo. Yakuriye mu buzima butari bworoshye, ariko akunda umuziki kuva akiri muto. Yatangiye urugendo rwe rwa muzika aririmba injyana ya mbaqanga, mbere yo guhindura icyerekezo akinjira muri reggae, injyana yamuhesheje izina ku rwego mpuzamahanga.
Mu myaka ya za 1980, Afurika y’Epfo yari ikiri mu bihe by’ubutegetsi bw’ivangura ry’amoko buzwi nka apartheid, Lucky Dube yakoresheje umuziki we mu kwamagana amacakubiri, akarengane n’ubusumbane, asaba abantu kubana mu mahoro no kubahana batitaye ku ibara ry’uruhu cyangwa inkomoko yabo.
Mu ndirimbo ze zakunzwe harimo Different Colours One People, Together as One, Prisoner, Slave, House of Exile na Remember Me. Izi ndirimbo zamufashije kumenyekana muri Afurika no mu bindi bice by’isi, kubera uburyo yahuzaga injyana ya reggae n’ubutumwa bujyanye n’ibibazo byugarije sosiyete.
Lucky Dube yasohoye album nyinshi mu gihe cy’imyaka irenga 20 yamaze akora umuziki. Yabaye umwe mu bahanzi bakomeye ba reggae bakomoka muri Afurika, agaragaza ko umuziki ushobora kuba urubuga rwo gutanga ibitekerezo no guharanira impinduka nziza mu muryango.
Uko Lucky Dube yishwe
Ku wa 18 Ukwakira 2007, Lucky Dube yishwe arashwe mu gitero cy’abashakaga kumwambura imodoka mu gace ka Rosettenville, i Johannesburg. Icyo gihe yari afite imyaka 43, akaba yari kumwe n’abana be babiri, barokotse icyo gitero.
Urupfu rwe rwababaje abakunzi be ku isi hose, cyane cyane ko yari umuhanzi wakunze kuririmba ku mahoro no kwamagana urugomo. Nyuma y’iperereza n’urubanza, abagabo batatu bahamwe n’uruhare mu rupfu rwe, bakatirwa igifungo cya burundu mu mwaka wa 2009.
Nubwo urupfu rwe rwahagaritse urugendo rwe rw’ubuhanzi mu buryo butunguranye, indirimbo ze zakomeje kumvwa no kwibukwa n’ibisekuru bitandukanye.
Umurage we uracyabaho
Imyaka 19 nyuma y’urupfu rwe, Lucky Dube aracyafatwa nk’umwe mu bahanzi bagize uruhare rukomeye mu guteza imbere reggae muri Afurika. Umwihariko we wari ugukoresha amagambo yumvikana, aherekejwe n’injyana ikundwa na benshi, kugira ngo ageze ku bantu ubutumwa bufite igisobanuro mu buzima bwabo.
Indirimbo nka Different Colours One People na Together as One ziracyibutsa abantu akamaro ko kwirinda amacakubiri no kubaka umuryango urangwa n’ubumwe n’ubwubahane.
Kwibuka Lucky Dube si ukwibuka urupfu rwe gusa, ahubwo ni ukwibuka n’ubutumwa yasize. Nubwo yitabye Imana afite imyaka 43, ibihangano bye bikomeje kuba umurage ukomeye wa muzika nyafurika, by’umwihariko reggae.
Tariki ya 18 Ukwakira izahora ari umunsi wibutsa abakunzi be igihombo isi yagize, ariko kandi ikabibutsa ko umuhanzi ashobora kuva mu buzima, nyamara ijwi rye n’ibitekerezo bye bigakomeza kubaho binyuze mu bihangano bye.