Minisitiri w’Ububanyi n’Amahanga n’Ubutwererane bw’u Burundi, Edouard Bizimana, yatangaje ko umubano w’u Burundi n’u Rwanda ugikomeje kugira ibibazo, ashinja u Rwanda gucumbikira no gufasha abantu avuga ko bagize uruhare mu mugambi wo guhirika ubutegetsi bw’u Burundi muri 2015.
Ibi yabivugiye mu Nama Nkenguzamateka y’u Burundi (ifatwa nka Sena hano mu Rwanda) kuri uyu wa 8 Ukwakira 2026, ubwo yasubizaga ibibazo bijyanye n’umubano w’ibihugu byombi, umaze igihe urangwa n’ubwumvikane buke, ikintu cyatumye u Burundi bufunga imipaka yose yo ku butaka igihuza n’u Rwanda.
Mu bisobanuro yatanze, Bizimana yavuze ko u Burundi bwigeze gusaba u Rwanda kubushyikiriza abo bantu kugira ngo haboneke inzira yo kongera gufungura imipaka ihuza ibihugu byombi, ariko ko icyo cyifuzo kitigeze cyemerwa cyangwa gihabwe agaciro ku ruhande rw’u Rwanda.
Yagize ati: “Hari abantu bacumbikiwe mu Rwanda bashatse guhirika ubutegetsi mu 2015. Bafashwa n’u Rwanda, bakagaburirwa, bakanahabwa intwaro, boherezwa muri Kongo, kugira ngo abo bagizi ba nabi baze gutera u Burundi.”

Minisitiri Bizimana yakomeje avuga ko u Burundi bwasabye ko bushyikirizwa abo bantu, ariko ko u Rwanda rwanze kubatanga. Yongeyeho ko kuba u Rwanda rutabashyikiriza u Burundi ari kimwe mu bibazo bikomeje kubangamira umubano w’ibihugu byombi, ndetse ko imbibe zo ku butaka zihuza ibyo bihugu byombi zizakomeza gufungwa.
Ati: “Niba badashaka kubatanga, nibabagumane, ariko bizatuma umubano wacu n’u Rwanda utagenda neza, kandi imipaka ntizigera ifungurwa mu gihe cyose tuzaba tutarahabwa abo bagizi ba nabi.”
Aya ni amagambo agaragaza ko ikibazo cy’abarwanya ubutegetsi bw’u Burundi, bavuga ko bari mu Rwanda, kigikomeje kuba imwe mu nzitizi mu mubano w’ibihugu byombi. Icyakora, ibyo ni ibirego byatanzwe na Minisitiri Bizimana, kandi ntibikwiye gufatwa nk’ibyemejwe mu buryo bwigenga hatabanje kuboneka ibindi bimenyetso cyangwa ibisobanuro by’uruhande rushinjwa.

Umubano w’u Burundi n’u Rwanda: Imipaka irafunze, ubwumvikane buracyari kure
Umubano w’u Burundi n’u Rwanda umaze igihe urangwa n’umwuka mubi, cyane cyane kuva mu mwaka w’i 2015, ubwo mu Burundi habaga igerageza ryo guhirika ubutegetsi bwa Perezida Pierre Nkurunziza. U Burundi bwagiye bushinja u Rwanda gucumbikira abantu buvuga ko bagize uruhare muri uwo mugambi, umwuka mubi hagati y’ibihugu byombi wakomeje no guterwa n’ibibazo by’umutekano mu burasirazuba bwa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).
Kimwe mu bimenyetso bigaragaza uko umubano umeze, ni uko u Burundi bwafunze imipaka yabwo yo ku butaka ihuza n’u Rwanda ku wa 11 Mutarama 2024, kugeza ubu iyo mipaka ikaba itarafungurwa, ibintu byagize ingaruka ku ngendo z’abaturage, ubucuruzi n’imikoranire isanzwe hagati y’abaturage b’ibihugu byombi.
Ibihugu byombi kandi byagiye bishinjanya gushyigikira imitwe yitwaje intwaro ikorera mu karere, cyane cyane mu gihe amakimbirane yo mu burasirazuba bwa RDC akomeje kugira ingaruka ku mutekano w’akarere k’Ibiyaga Bigari. Raporo y’Umuryango w’Abibumbye yagaragaje ko umubano wabyo wakomeje guhindagurika, urangwa n’amakimbirane y’umutekano ariko hakaba n’igihe habaga ibiganiro hagati y’impande zombi.
Amagambo ya Minisitiri Edouard Bizimana agaragaza ko ikibazo cy’abantu u Burundi bushinja gushaka guhirika ubutegetsi kikiri inzitizi ikomeye mu gushaka kunoza umubano n’u Rwanda. Gusa, kugira ngo umubano w’ibihugu byombi usubire mu buryo, birasaba ibiganiro bya dipolomasi, gukemura ibibazo by’umutekano no kubaka icyizere hagati y’impande zombi.