OIF: Inama yo mu muhezo yahuje Kagame na Macron yaranzwe n’impaka zikomeye

Ubwanditsi
5 Min Read

Inama y’abakuru b’ibihugu na za Guverinoma bigize Umuryango Mpuzamahanga w’Ibihugu bikoresha Igifaransa (OIF), yabereye i Phnom Penh muri Cambodia, yaranzwe n’ubwumvikane buke n’impaka zikomeye ku muntu ukwiriye kuyobora uyu muryango, aho Perezida w’u Rwanda, Paul Kagame, na mugenzi we w’u Bufaransa, Emmanuel Macron, bagiranye ibiganiro bikomeye bijyanye na kandidatire ya Louise Mushikiwabo washakaga kuyobora OIF muri manda ya gatatu.

Ikinyamakuru Jeune Afrique, mu nkuru cyasohoye ku wa 15 Ugushyingo 2026 yanditswe na Olivier Caslin, cyatangaje ko ibiganiro byabaye mu muhezo byaranzwe n’ubushyamirane bukomeye hagati y’aba bayobozi bombi, mu gihe u Bufaransa bwakomeje gushaka uburyo Mushikiwabo atongera gutorerwa kuyobora uyu muryango.

Iyi nama yabaye mu gihe imyiteguro y’amatora y’Umunyamabanga Mukuru wa OIF yari igeze ahakomeye, ibihugu bitandukanye bikaba bitari byumvikana ku mukandida ukwiriye guhabwa uyu mwanya.

Macron yashatse ko Kagame akura kandidatire ya Mushikiwabo

Nk’uko Jeune Afrique ibitangaza, u Bufaransa bwakoze ibikorwa bitandukanye bya dipolomasi bigamije kubuza Louise Mushikiwabo kongera gutorerwa kuyobora OIF, nubwo yari ashyigikiwe n’u Rwanda kandi akaba yari amaze imyaka umunani kuri uyu mwanya.

Mu rwego rwo gukumira ko ikibazo cy’ubuyobozi bwa OIF cyateza amakimbirane hagati y’ibihugu biyigize, Perezida Emmanuel Macron yasabye Perezida Paul Kagame ko u Rwanda rwakwigizayo kandidatire ya Mushikiwabo.

Icyakora, iki cyifuzo nticyakiriwe neza na Kigali, yakomeje gushimangira ko itazava ku cyemezo cyo gushyigikira Mushikiwabo.

Jeune Afrique ivuga ko ibiganiro byahuje Kagame na Macron byaranzwe n’impaka zikomeye, nubwo itatangaje mu buryo burambuye amagambo aba bayobozi bombi bagiye babwirana.

Iyi myitwarire yagaragaje ko ikibazo cy’itorwa ry’Umunyamabanga Mukuru wa OIF cyari kimaze kugira uburemere bukomeye muri dipolomasi y’ibihugu byombi.

Kigali yanze kureka kandidatire yayo kubera igitutu cya Emmanuel Macron

U Rwanda rwakomeje kugaragaza ko kandidatire ya Mushikiwabo ifite ishingiro, ruvuga ko nta mpamvu yo kuyikuramo bitewe n’igitutu cy’ikindi gihugu.

Kigali yashimangiye ko OIF ari umuryango mpuzamahanga ugomba gufata ibyemezo hashingiwe ku mategeko awugenga, aho kugira ngo igihugu kimwe cyangwa ibihugu bikomeye biwugize bigire ububasha bwo kugena uzawuyobora.

Iyi myitwarire y’u Rwanda yanagaragaje impinduka mu mubano wa dipolomasi hagati ya Kigali na Paris, cyane cyane ku bijyanye n’uburyo ibihugu byombi bigomba kuganira no gufata ibyemezo ku bibazo bireba imiryango mpuzamahanga.

U Bufaransa, nubwo ari kimwe mu bihugu bifite uruhare rukomeye mu mikorere n’inkunga ya OIF, bwahuye n’imbogamizi zo kumvisha ibindi bihugu ko kandidatire ya Mushikiwabo idakwiye gukomeza.

Amakimbirane ya RDC n’u Rwanda yongereye uburemere ikibazo

Ikibazo cy’ubuyobozi bwa OIF cyarushijeho gukomera bitewe n’umwuka mubi umaze igihe hagati y’u Rwanda na Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC).

Kinshasa yari yaratanze Juliana Amato Lumumba nk’umukandida wayo, ariko nyuma itangaza ko ishaka kumushyira ku ruhande igashyigikira Dacian Cioloș wahoze ari Minisitiri w’Intebe wa Romania.

RDC yari yaragaragaje ko itifuza ko Mushikiwabo ahabwa indi manda, ndetse inavuga ko ishobora kuva muri OIF mu gihe yaba yongeye gutorerwa kuyobora uyu muryango.

Ibi byatumye ibihugu bitandukanye bigira impungenge ko amatora ashobora gutuma OIF icikamo ibice, cyane cyane bitewe n’uko ikibazo cyari kimaze guhuza inyungu za dipolomasi z’u Rwanda, RDC n’u Bufaransa.

U Bufaransa bwari mu mwanya ukomeye wo gushaka ubwumvikane

U Bufaransa bufite uruhare rukomeye muri OIF, haba mu mateka yayo, mu bikorwa byayo ndetse no mu nkunga itanga kugira ngo uyu muryango ukomeze gukora.

Icyakora, ibyabereye i Phnom Penh byagaragaje ko uruhare rwa Paris rutagihagije kugira ngo ibindi bihugu byemere ibyifuzo byayo nta mpaka.

Ibi byanagaragaje impinduka mu miterere y’ububasha muri Francophonie, aho ibihugu bigize uyu muryango, cyane cyane ibyo muri Afurika, bigenda bisaba kugira ijambo rikomeye mu byemezo bifatwa ku buyobozi n’icyerekezo cyawo.

Mu gihe u Rwanda rwakomeje gushimangira ko Mushikiwabo akwiye guhabwa amahirwe yo kongera kwiyamamaza, u Bufaransa bwari bushishikajwe no kubona igisubizo kitazatuma RDC iva muri uyu muryango.

Umwanzuro waje kuba uw’inzibacyuho

Nyuma y’ibiganiro n’impaka byari bimaze iminsi, abakuru b’ibihugu na za Guverinoma bahurije ku gisubizo cy’inzibacyuho, aho Louise Mushikiwabo yemerewe gukomeza kuyobora OIF mu gihe cy’inyongera cy’umwaka umwe, kugira ngo haboneke umwanya wo gushaka ubwumvikane ku uzamusimbura.

Uyu mwanzuro wafashwe hagamijwe kurinda ubumwe bw’uyu muryango, aho kwitabaza amatora yashoboraga gutuma ibihugu biwugize bitandukana.

Ibi byabaye nyuma y’uko u Rwanda rwari rwanze gukura kandidatire ya Mushikiwabo, mu gihe ibindi bihugu byari bifite impungenge ku ngaruka z’aya matora.

Ibyabereye i Phnom Penh byerekanye ko guhatanira kuyobora OIF bitari ikibazo cy’abakandida gusa, ahubwo byari byahindutse ihurizo rikomeye rya dipolomasi, ryagaragaje uko inyungu z’ibihugu, ububasha n’umubano wabyo bishobora kugira ingaruka ku mikorere y’imiryango mpuzamahanga.

Mushikiwabo amaze imyaka umunani ayobora OIF, yatangiye kuyiyobora mu 2018, yongera gutorerwa indi manda mu 2022. Ubu azakomeza kuyiyobora mu gihe cy’inyongera, mu gihe ibihugu biyigize bitegereje ko haboneka ubwumvikane ku uzamusimbura.

Share This Article
Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *