Abasirikare batatu b’Igisirikare cya Uganda (UPDF) bagejejwe imbere y’Urukiko rwa Gisirikare, bashinjwa gutakaza imbunda esheshatu zo mu bwoko bwa SMG zari zibitswe mu bubiko bw’intwaro za gisirikare muri Kaminuza ya Kyambogo. Baramutse bahamwe n’icyaha bashinjwa, bashobora guhanishwa igihano cy’urupfu, nk’uko biteganywa n’amategeko agenga igisirikare cya Uganda.
Abo basirikare barimo Lt A.K Kizito, Pte Majorine Nakaggwa na Pte Esther Kyozira, bagejejwe imbere y’urukiko ku wa Gatatu, tariki ya 4 Ugushyingo 2026, baregwa kutuzuza inshingano zo kurinda no kubungabunga ibikoresho bya gisirikare bari bashinzwe.
Ubushinjacyaha buvuga ko abo basirikare bataye imbunda esheshatu zo mu bwoko bwa Submachine Gun (SMG), zari zibitswe mu bubiko bw’intwaro bwa Batayo ya Nakawa, iherereye muri Kaminuza ya Kyambogo, mu kwezi kwa Gicurasi 2022.
Iki gikorwa bivugwa ko cyabaye mu gihe abo basirikare bari bafite inshingano zo kurinda no gucunga neza ibyo bikoresho bya gisirikare. Bose bahakanye ibyaha bashinjwa, bivuze ko urubanza rugomba gukomeza kuburanishwa kugira ngo hamenyekane niba koko ibyo baregwa bifite ishingiro.
Mu iburanisha ryabaye ku wa Gatatu, umushinjacyaha wa Gisirikare, Lt Regina Nanzala, yabwiye urukiko ko iperereza kuri dosiye y’aba basirikare ryarangiye. Yasabye ko urubanza rwimurirwa ku wa 30 Ugushyingo 2026, kugira ngo Ubushinjacyaha bubanze bushakishe abatangabuhamya bazatanga ubuhamya, kuko hari impungenge ko bamwe muri bo bashobora kuba barimukiye ahandi.
Icyakora, umunyamategeko wunganira abaregwa, Maj Simon Nsubuga Busagwa, ntiyemeranyije n’icyo cyifuzo. Yagaragaje ko Ubushinjacyaha bwari bufite igihe gihagije cyo gutegura abatangabuhamya, bityo ko bitumvikana impamvu bukomeje gusaba ko urubanza rwimurirwa.
Nyuma yo kumva impande zombi, Umuyobozi w’Urukiko rwa Gisirikare, Brig Richard Tukacungura, yemeje ubusabe bw’Ubushinjacyaha, ategeka ko urubanza rwimurirwa ku wa 30 Ugushyingo 2026.
Urukiko rwategetse kandi ko abo basirikare batatu bakomeza gufungwa by’agateganyo kugeza kuri iyo tariki, ubwo dosiye yabo izongera gusuzumwa.
Icyo amategeko ya Uganda ateganya
Ingingo ya 122 y’itegeko rigenga Ingabo za Uganda (UPDF Act) ivuga ku nshingano z’abasirikare zo kurinda no kubungabunga ibikoresho bya gisirikare. Itegeko rifata nk’icyaha gikomeye ibikorwa birimo kutita ku bikoresho bya gisirikare, kubikoresha nabi cyangwa kubigurisha mu buryo bunyuranyije n’amategeko.
Umusirikare uhamijwe icyaha giteganywa n’iyi ngingo ashobora guhanishwa igihano cy’urupfu, bitewe n’ibiteganywa n’amategeko.
Kuri aba basirikare batatu, ikibazo gikomeye kiri mu kuba imbunda esheshatu zaraburiwe irengero mu bubiko bw’intwaro bari bashinzwe gucunga. Icyakora, kuba bashinjwa iki cyaha ntibivuze ko bagihamijwe, kuko urukiko ari rwo ruzagena niba ibyaha baregwa bifite ishingiro hashingiwe ku bimenyetso bizatangwa mu rubanza.
Uru rubanza rukomeje kugaragaza uburemere amategeko ya Uganda aha icungwa ry’intwaro za gisirikare, cyane cyane ko gutakaza imbunda zikoreshwa n’ingabo bishobora guteza ibibazo by’umutekano iyo zigize abo zigeraho batemerewe kuzitunga cyangwa kuzikoresha.