INyuma y’aho Polisi y’igihugu cy’Ububiligi gisatse amazu ya perezida Felix TSHISEKEDI n’ay’abandi ba hafi y’umuryango we aherereye mu mujyi wa Buruseri, kuri ubu Perezida yaciye iteka ko nta mukozi n’umwe wo muri bye wemerewe kuvugana n’umukozi wa ambasade y’ububiligi muri Congo.
Ibiro bya Perezida wa Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo (RDC) byategetse abakozi babyo bose kwirinda kuvugana cyangwa kugirana imikoranire iyo ari yo yose na Ambasade y’u Bubiligi i Kinshasa, keretse babiherewe uburenganzira na Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga ya RDC.
Iri tegeko rikubiye mu ibaruwa yo ku wa 15 Ukwakira 2026, yashyizweho umukono na Anthony Nkinzo Kamole, Umuyobozi w’Ibiro bya Perezida Félix Tshisekedi.
Iyo baruwa itegeka abakozi bose bo mu biro by’Umukuru w’Igihugu kwirinda, kugeza hatanzwe andi mabwiriza, “kuvugana uko ari ko kose, mu buryo buziguye cyangwa butaziguye” na Ambasade y’u Bubiligi.
Itegeko rivuga ko mu gihe hagize umukozi ukeneye kuvugana n’iyo ambasade ku mpamvu zidasanzwe kandi zifite ishingiro, agomba kubanza kubisabira uburenganzira muri Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga. Nta yindi nzira yemerewe gukoreshwa hatabanje gukurikizwa ubwo buryo.
Iyo baruwa inibutsa abakozi ko bagomba kubahiriza amategeko n’imigenzo bigenga umubano wa dipolomasi, ikaburira ko uzarenga kuri ayo mabwiriza azahanwa mu buryo bukomeye.
U Bubiligi bwatangajwe n’icyo cyemezo
Nk’uko byatangajwe na Radio France Internationale (RFI), Minisiteri y’Ububanyi n’Amahanga y’u Bubiligi yatangaje ko yatunguwe n’icyo cyemezo, ivuga ko nta mpamvu ibona yatuma abantu babuzwa kuvugana cyangwa kugirana imikoranire na ambasade.
Nubwo ubutegetsi bw’u Bubiligi bwagaragaje ko butishimiye icyo cyemezo, bwavuze ko bugomba kucyubahiriza.
Ibaruwa y’ibiro bya Perezida wa RDC ntisobanura mu buryo burambuye impamvu nyamukuru yatumye hafatwa iyo ngingo.
Iperereza ku birego bireba umuryango wa Tshisekedi
Icyo cyemezo cyafashwe nyuma y’umunsi umwe gusa, ibikorwa byo gusaka amazu amwe n’amwe bifitanye isano n’umuryango wa Perezida Félix Tshisekedi bikozwe n’ubushinjacyaha bwo mu rwego rw’igihugu mu Bubiligi.
Nk’uko amakuru yatangajwe abivuga, ibyo bikorwa byari bifitanye isano n’ibirego by’iyezandonke n’ibyo gukusanya cyangwa kwigwizaho umutungo mu buryo bunyuranyije n’amategeko, bikekwa ko bishobora kuba byarakozwe na bamwe mu bagize umuryango wa Perezida wa RDC.
Ibyo birego byatanzwe muri Mata 2025 n’ihuriro DESC/RDC, rihuriyemo imiryango iharanira uburenganzira mu by’ubukungu muri Repubulika Iharanira Demokarasi ya Congo.
Iri huriro ryashinje bamwe mu bagize umuryango wa Tshisekedi gukekwaho kunyereza umutungo kamere no kwigarurira imitungo, irimo ibirombe byo mu ntara ya Katanga.
Icyakora, ibyo ni ibirego bigomba gukorwaho iperereza no gusuzumwa n’inzego zibifitiye ububasha; ntibikwiye gufatwa nk’ibyemejwe n’urukiko.
Umubano wa dipolomasi ushobora kugira ingaruka
Icyemezo cyo kugabanya imikoranire hagati y’abakozi bo mu biro bya Perezida wa RDC na Ambasade y’u Bubiligi gishobora kugira ingaruka ku mikoranire ya buri munsi hagati y’impande zombi.
Nubwo ibihugu bishobora kugira ibyo bitumvikanaho, imiyoboro ya dipolomasi isanzwe ari ingenzi mu kuganira, gusobanura ibibazo no gushaka ibisubizo bitabangamira umubano w’ibihugu byombi.
Kugeza ubu, impamvu nyamukuru y’icyemezo cy’ibiro bya Perezida wa RDC ntiratangazwa mu buryo burambuye. Birasaba gukurikirana niba hazatangwa andi mabwiriza cyangwa ibisobanuro bishya ku mubano w’ibihugu byombi.