U Rwanda rwatangiye gukingira kanseri y’inkondo y’umura abagore n’abakobwa bafite imyaka 30-45

Ubwanditsi
4 Min Read

U Rwanda rwatangiye gahunda yo gukingira kanseri y’inkondo y’umura abagore n’abakobwa bafite imyaka iri hagati ya 30 na 45, mu rwego rwo kwihutisha intego yo kurandura iyi ndwara nk’ikibazo gikomeye cy’ubuzima rusange bitarenze umwaka wa 2027.

Iyi gahunda yatangiye ku wa Mbere, tariki ya 16 Ugushyingo 2026, aho Ikigo cy’Igihugu cy’Ubuzima (RBC) cyatangaje ko abujuje ibisabwa bazajya bahabwa doze ebyiri z’urukingo rwa HPV, rukingira virusi ya Human Papillomavirus, ifitanye isano ya hafi no kwandura kanseri y’inkondo y’umura.

Nk’uko RBC yabitangaje, uru rukingo ruzajya rutangirwa ku bigo nderabuzima byo hirya no hino mu gihugu, kandi abazaba bujuje ibisabwa bakazajya baruhabwa ku buntu.

Iki cyemezo ni imwe mu ngamba nshya u Rwanda rwashyizeho mu kwihutisha gahunda yo kurandura kanseri y’inkondo y’umura, cyane cyane mu rwego rwo kwagura ibikorwa byo kuyirinda no kugabanya umubare w’abagore n’abakobwa bashobora kuyandura.

Impamvu u Rwanda rwibanze ku bagore n’abakobwa bafite imyaka 30-45

Kanseri y’inkondo y’umura ni imwe mu ndwara zikomeye zibasira abagore, aho akenshi iterwa no kwandura ubwoko bumwe na bumwe bwa virusi ya HPV, cyane cyane ubwoko bushobora gutera kanseri.

Urukingo rwa HPV rugamije kurinda umuntu kwandura ubwoko bwa virusi bushobora gutera iyi ndwara, bityo rukaba igikoresho cy’ingenzi mu gukumira kanseri y’inkondo y’umura.

Gutanga uru rukingo ku bagore n’abakobwa bafite imyaka 30-45 ni uburyo bwo kwagura ibikorwa byo kwirinda iyi ndwara, bitagarukira gusa ku bakobwa bakiri bato bari basanzwe ari bo bibandwagaho muri gahunda y’ikingira.

Icyakora, urukingo ntiruvura kanseri yamaze gufata umuntu, kandi ntirusimbura isuzuma ryo kureba niba umuntu afite kanseri cyangwa ibimenyetso biyibanziriza. Ni yo mpamvu abagore bakwiye no gukomeza kwitabira gahunda zo kwisuzumisha hakiri kare.

U Rwanda rwihaye intego yo kurandura iyi ndwara bitarenze 2027

Mu mwaka wa 2025, Minisiteri y’Ubuzima yatangije gahunda yihariye yiswe Mission 2027, igamije kwihutisha ibikorwa byo kurandura kanseri y’inkondo y’umura mu Rwanda bitarenze mu 2027.

Iyi gahunda ishingiye ku ntego eshatu z’ingenzi zashyizweho n’Umuryango Mpuzamahanga wita ku Buzima (OMS/WHO).

Harimo gukingira nibura 90% by’abakobwa mbere y’imyaka 15, gusuzuma nibura 70% by’abagore bari hagati y’imyaka 30 na 49 hifashishijwe ibizamini byizewe, no kuvura nibura 90% by’abagaragaweho ibimenyetso bya kanseri cyangwa ibiyibanziriza.

Minisiteri y’Ubuzima igaragaza ko kanseri y’inkondo y’umura iri mu bwoko bwa kanseri zibasira cyane abagore mu Rwanda, aho buri mwaka hagaragara abarwayi bashya barenga 600, mu gihe n’abahitanwa na yo barenga 600.

U Rwanda rwari rwaratangiye gahunda y’igihugu yo gukingira HPV mu 2011, rukaba rwarabaye igihugu cya mbere muri Afurika gitangije gahunda y’igihugu yo gukingira iyi virusi. Kuva icyo gihe, igipimo cy’abakobwa bakingirwa cyakomeje kurenga 90%.

Haracyari urugendo mu gusuzuma no kuvura abagore

Nubwo u Rwanda rumaze gutera intambwe ishimishije mu gukingira abakobwa, ikibazo gikomeye kigihari ni ukongera umubare w’abagore bajya kwisuzumisha.

Raporo ya RBC yagaragaje ko mu ntangiriro za 2026, abagore bari hagati y’imyaka 30 na 49 bari bamaze kwisuzumisha bakoresheje ibizamini byizewe bari 31%, mu gihe intego ari ukugera kuri 70% bitarenze 2027.

Mu kwezi kwa Nzeri 2026, ikinyamakuru The New Times cyatangaje ko abagore barenga 600.000 bari bamaze kwisuzumisha kanseri y’inkondo y’umura mu gihugu hose, ariko hakiri icyuho mu kugera ku bagore bose bagomba gusuzumwa.

Ibi byatumye RBC n’abafatanyabikorwa bayo bakomeza kwagura ibikorwa byo gushishikariza abagore kwisuzumisha, birimo ubukangurambaga bukorerwa mu baturage n’ubufasha bw’abajyanama b’ubuzima.

Gutangira gukingira abagore n’abakobwa bafite imyaka 30-45 ni indi ntambwe mu rugamba rwo kurwanya iyi ndwara, mu gihe u Rwanda rukomeje gushyira imbaraga mu gukingira, gusuzuma no kuvura abayirwaye.

Intego nyamukuru ni ukugabanya ubwandu bushya, gukumira impfu zishobora kwirindwa no gutuma abagore benshi babona serivisi z’ubuvuzi hakiri kare.

Share This Article
Leave a Comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *