Abakobwa n’abagore bo mu bice by’icyaro mu Rwanda bagiye kubona amahirwe yo kongera ubumenyi mu ikoranabuhanga, binyuze mu mushinga ugamije kubafasha kwiteza imbere, kwihangira imirimo no kwitabira ubukungu bushingiye ku ikoranabuhanga.
Ni gahunda yiswe MTN Tujyanemo: Digital Pathways (DIPA), izashyirwa mu bikorwa n’umuryango nyarwanda Girls Tech Ventures (GTV), nyuma yo gutoranywa na MTN Rwanda ngo uhabwe inkunga ishobora kugera kuri miliyoni 50 z’amafaranga y’u Rwanda (50,000,000 Frw).
Iyi nkunga yatangajwe ku wa 10 Ugushyingo 2026, mu rwego rwa gahunda ya MTN Tujyanemo igamije gushyigikira imiryango nyarwanda ifite imishinga ishobora gukemura ibibazo byugarije abaturage no guteza imbere imibereho yabo.
Uyu mushinga uzamara amezi 12, ukazagera ku bagenerwabikorwa 6,100, biganjemo abakobwa n’abagore bo mu bice by’icyaro, binyuze mu mahugurwa y’ubumenyi bw’ibanze mu ikoranabuhanga, amasomo ya siyansi n’ikoranabuhanga ndetse no gukoresha ibikoresho by’ikoranabuhanga mu guteza imbere ubucuruzi.
Abagenerwabikorwa 6,100 bazagabanywa mu byiciro bitatu
Nk’uko Girls Tech Ventures yabitangaje, uyu mushinga uzashyirwa mu bikorwa hifashishijwe ibikorwa bitatu by’ingenzi, buri kimwe kigamije gufasha itsinda runaka kubona ubumenyi bujyanye n’ibyo rikora cyangwa ibyo ryifuza kugeraho.
Icyiciro cya mbere kizagera ku bakobwa n’abagore 600 bo mu cyaro, bazahabwa amahugurwa y’ubumenyi ngiro mu ikoranabuhanga binyuze mu bigo 10 bizwi nka Community Digital Hubs.
Ibi bigo bizaba ahantu abagenerwabikorwa bashobora kugera ku bikoresho by’ikoranabuhanga, kwiga kubikoresha no kongera ubushobozi bwo kubona serivisi zitandukanye hakoreshejwe murandasi.
Amahugurwa azibanda ku bumenyi bw’ibanze n’ubundi bumenyi ngiro bwafasha abitabiriye gukoresha ikoranabuhanga mu buzima bwa buri munsi, mu gushaka amakuru no kubona amahirwe atandukanye.
Icyiciro cya kabiri kizibanda ku bagore 2,500 basanzwe bakora ibikorwa by’ubucuruzi cyangwa bafite imishinga mito n’iciriritse.
Aba bazahabwa ubumenyi buzabafasha gukoresha ikoranabuhanga mu micungire y’ubucuruzi, kwamamaza ibyo bakora, kugera ku bakiriya benshi no gushakisha amasoko mashya.
Intego ni ukubafasha kuva mu bucuruzi bukorerwa mu buryo busanzwe bakamenya no gukoresha uburyo bw’ikoranabuhanga bushobora kongera umusaruro, koroshya imicungire y’amafaranga no guteza imbere ibikorwa byabo.
Icyiciro cya gatatu kizagera ku bakobwa 3,000 biga mu mashuri yo mu cyaro, bazafashwa kwitabira amasomo ajyanye na siyansi, ikoranabuhanga, ubwubatsi n’imibare, bizwi nka STEM (Science, Technology, Engineering and Mathematics).
Aba bazigira mu matsinda 20 yiswe STEM Clubs, azashyirwa mu mashuri yo mu cyaro, hagamijwe kubafasha gukunda no gusobanukirwa amasomo y’ikoranabuhanga bakiri bato, no kubategurira imyuga ijyanye n’iterambere ry’ikoranabuhanga.
Ibi byiciro uko ari bitatu bizagera ku bantu 6,100, bigaragaza ko uyu mushinga utagamije gusa kwigisha abantu gukoresha mudasobwa, ahubwo ushaka no kubafasha kubyaza ubumenyi ikoranabuhanga umusaruro.
Ikibazo cy’ubusumbane mu kumenya gukoresha mudasobwa mu cyaro no mu mijyi
Iyi gahunda ije mu gihe hakigaragara itandukaniro rikomeye hagati y’abatuye mu cyaro n’abatuye mu mijyi mu bijyanye no gukoresha mudasobwa.
Imibare Girls Tech Ventures yagaragaje, ishingiye kuri raporo y’Ikigo cy’Igihugu cy’Ibarurishamibare (NISR) y’Ubushakashatsi ku mibereho y’ingo buzwi nka EICV7, igaragaza ko ubumenyi mu gukoresha mudasobwa mu cyaro buri kuri 6.6%, mu gihe mu mijyi buri kuri 27.5%.
Ibi bigaragaza ko abakobwa n’abagore bo mu cyaro bagifite imbogamizi mu kubona ibikoresho by’ikoranabuhanga, amahugurwa n’amahirwe yo gukoresha ubwo bumenyi mu bikorwa bibateza imbere.
Ni kimwe mu bibazo uyu mushinga ugamije gukemura, binyuze mu kwegereza abaturage ibigo by’amahugurwa no kubafasha kubona ubumenyi bashobora gukoresha mu buzima bwabo bwa buri munsi.
Girls Tech Ventures imaze gufasha abakobwa n’abagore benshi
Girls Tech Ventures ni umuryango nyarwanda uyobowe n’abagore, washinzwe mu 2021 hagamijwe gufasha abakobwa n’abagore bo mu cyaro kubona amahirwe mu burezi, ikoranabuhanga no kwihangira imirimo.
Uyu muryango ukorera cyane mu turere twa Rwamagana, Kayonza, Gatsibo na Nyagatare, aho ukorera ibikorwa birimo amahugurwa, ubujyanama, amatsinda yigisha amasomo ya STEM n’izindi gahunda zo guteza imbere ubumenyi bw’ikoranabuhanga.
Imibare yatangajwe na MTN Rwanda igaragaza ko kuva uyu muryango washingwa umaze gutanga buruse 244, ukagera ku bakobwa 6,000 binyuze mu matsinda yigisha amasomo ya STEM, ibikorwa by’ubucuruzi bukoresha ikoranabuhanga n’izindi gahunda.
Abakobwa barangije muri gahunda zawo na bo bamaze kugeza serivisi z’ikoranabuhanga ku bantu 28,768, bigaragaza ko ubumenyi bahabwa butagarukira kuri bo gusa, ahubwo bugera no ku bandi bantu bo mu miryango n’aho batuye.
Dativah Mukamusonera, washinze Girls Tech Ventures akaba n’Umuyobozi Mukuru w’uyu muryango, yavuze ko inkunga bahawe na MTN Rwanda izabafasha kwagura ibikorwa byabo no kongera umubare w’abakobwa n’abagore bo mu cyaro babona amahirwe yo kwiga ikoranabuhanga.
Yagaragaje ko bashimira MTN Rwanda kuba yarahisemo gushyigikira uyu mushinga, ashimangira ko uzafasha abakobwa n’abagore kugira ubumenyi, icyizere n’amahirwe bibafasha kugira uruhare mu bukungu bw’u Rwanda bushingiye ku ikoranabuhanga.
Ku ruhande rwa MTN Rwanda, Umuyobozi Mukuru wayo, Monzer Ali, yavuze ko gushyira abantu bose mu bukungu bushingiye ku ikoranabuhanga bisaba ibirenze kubagezaho imiyoboro y’itumanaho, kuko hakenewe no kubaha ubumenyi n’amahirwe yo kubyaza umusaruro ikoranabuhanga.
Yagaragaje ko Girls Tech Ventures iri gukemura imwe mu mbogamizi zituma abakobwa n’abagore batitabira bihagije urwego rw’ikoranabuhanga, binyuze mu kubegereza amahugurwa n’ubundi bumenyi bukenewe.
Sharon Mazimhaka, Umuyobozi Mukuru ushinzwe ibikorwa rusange n’amategeko muri MTN Rwanda, na we yashimangiye ko uburyo Girls Tech Ventures ikoreramo n’ibyo imaze kugeraho bigaragaza ubushobozi bw’imishinga ishingiye ku baturage mu kongera amahirwe mu ikoranabuhanga.
Ese aya mahugurwa azabageza ku kazi no kwihangira imirimo?
Nubwo uyu mushinga utanga icyizere ku bakobwa n’abagore bazawitabira, ikibazo gikomeye ni ukumenya niba ubumenyi bazahabwa buzahinduka amahirwe arambye yo kubona akazi, kongera inyungu mu bucuruzi no kwihangira imirimo.
Mu gihe amasoko y’akazi agenda arushaho gukenera abantu bafite ubumenyi mu ikoranabuhanga, kumenya gukoresha mudasobwa, gucunga amakuru, kwamamaza ibicuruzwa kuri murandasi no gukoresha ibikoresho by’ikoranabuhanga mu bucuruzi bishobora gufungura amahirwe mashya ku babyize.
Ku bagore basanzwe bakora ubucuruzi, gukoresha neza ikoranabuhanga bishobora kubafasha kumenyekanisha ibicuruzwa, kugera ku bakiriya bo mu tundi duce no kunoza imicungire y’imishinga yabo.
Ku bakobwa biga mu mashuri, amasomo ya STEM ashobora kubafasha kuvumbura impano bafite no kwifuza kwiga imyuga irimo gukora porogaramu za mudasobwa, ubwubatsi, ubugenge n’indi ijyanye n’ikoranabuhanga.
Icyakora, amahugurwa yonyine ntahita yemeza ko abayitabiriye bose bazabona akazi cyangwa amafaranga. Ibyo bizaterwa n’uburyo bazakoresha ubumenyi bahawe, ibikoresho bazakomeza kubona, amahirwe yo kwimenyereza umwuga, ubujyanama n’uko bazahuzwa n’abakoresha cyangwa amasoko.
Ni yo mpamvu ishyirwa mu bikorwa ry’uyu mushinga rizaba rifite agaciro kanini mu kureba niba ubumenyi buzatangwa buzahinduka umusaruro ugaragara mu mibereho y’abagenerwabikorwa.
Gahunda ya MTN Tujyanemo: Digital Pathways ije kongera imbaraga mu rugamba rwo kugabanya icyuho mu kumenya gukoresha ikoranabuhanga hagati y’abagore n’abagabo, cyane cyane mu bice by’icyaro, no gufasha abakobwa n’abagore kugira uruhare rugaragara mu bukungu bw’u Rwanda bugenda burushaho gushingira ku ikoranabuhanga.